Sürekli devam eden yorgunluğun baş ağrısının, nedeni demir eksikliği olabilir.Vücudumuzda demir bir sürü mekanizmada yer alır.En önemli görevi kana kırmızı rengini veren ve akciğerlerdeki oksijeni tüm vücuda taşıyan hemoglabin proteinin yapısında bulunmasıdır. Vücuttaki demir azaldığında kanın kırmızı hücreleri de azalır ve kansızlık meydana gelir. Kansızlık vitamin B12 ve folik asit eksikliğine bağlı olarak da oluşabilir ama en sık karşılaşılan kansızlık nedeni demir eksikliğidir.
Demirin az miktarda alımı, vücuttaki emiliminin azalması ve kronik kanamalar demir yetersizliğinin oluşma nedenleridir.Mide kanamaları ,hemoroid, kadınlardaki adet kanamları vücutta demir eksikliğine neden olabilir. Demir eksikliği her yaş grubunda oluşabilecek bir sağlık sorunu olmasına rağmen kadınlarda ve çocuklarda daha sık görülür.Doğurganlık çağında olan ve adet dönemi nedeniyle çok kan kaybı olan kadınlarda, demir ihtiyacı artmış gebe veya emziren kadınlarda, ergenlik dönemindeki gençlerde ve beslenmelerinde yeterli demir kaynağı bulunmayan çocuklarda demir yetersizliği daha sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur.Özellikle 6 ay 2 yaş arası çocukların beslenmesine demir alımı önemsenmelidir.
Demir eksikliği vücutta yorgunluk , baş ağrısı, nefesin çabuk kesilmesi,göğüs ağrısı,deride solgunluk,el ve ayaklarda üşüme,saçlarda matlaşma, çabuk kırılma, dökülme, çocuklarda iştahsızlık, büyüme ve gelişmede yavaşlamaya neden olabilir.Tam tanımlanması için doktora başvurup kan değerlerini kontrol ettirmek gerekir.Kişinin durumuna göre doktorun önereceği ilaç tedavisine devam edilir. Demir yetersizliği olan kişilere verilen demir ilaçları kilo alma endişesi ile kimi zaman kullanılmıyor.Demir ilaçlarının iştah arttırıcı özellikleri vardır ancak yeterli ve dengeli beslenme ile kilo aldırmaları mümkün değildir.
Hem yetersizliğin giderilmesi hem de eksikliğin oluşmamasında demirden zengin besinleri içeren beslenme programları büyük önem taşır.Vücudumuza aldığımız demir hayvansal ve bitkisel kaynaklarda bulunmaktadır.Her iki kaynaktan sağlanan demire vücudumuzun ihtiyacı vardır.Hayvansal kaynaklı en önemli demir kaynağımız kırmızı ettir.Sakatatlarda(ciğer) iyi demir deposudur ancak her an sofralarımızda bulunmuyor.Ayda 1-2 kez tüketmeye özen gösterilmelidir.Diğer hayvansal demir kaynaklarımız ise yumurta,balık ve tavuktur.Özellikle sağlıklı çocukların haftada 2-3 kez yumurta tüketmeleri hem demir hem de protein ihtiyaçlarının karşılanmasında önemlidir.Bitkisel kaynaklı demir kaynaklarımız nohut, kuru fasülye bulgur gibi kurubaklagiller, kurutulmuş meyveler (üzüm, erik, kayısı gibi), fındık, ceviz, badem gibi sert kabuklu kuru yemişler ve koyu yeşil yapraklı sebzelerdir.
Emilim açısından baktığımızda demirin en iyi kaynağı hayvansal besinlerdir.Çünkü hayvansal besinlerle alınan demir bitkisel besinlerle alınan demire göre vücutta 2-3 kat daha fazla emilir. Demir emilimini azaltan faktörlerden özellikle kaçınılmalıdır.Çay, kahve, kola gibi içecekler demir kaynağı ile alındığında emilimin azalmasına neden olur.Bizim kültürümüzde yemekten hemen sonra çay kahve içmek çok yerleşmiş bir alışkanlıktır.Özellikle demir kaynağı besinleri içeren öğünlerde 2 saat sonra çay kahve içmek gerekir. Sigara ve alkol tüketimi de demir emilimini azaltabilir.Demir emilimini azaltan diğer bir besin süt ve süt gurubu besinlerdir.Bu besinleri de demir içeren öğünlerde değil yemekten 2-3 saat sonra aralarda tüketmek gerekir.Demir emilimini azaltan besinleri demir kaynağı besinlerle ve eğer kullanıyorsanız demir ilaçları ile aynı anda tüketmemek aldığımız demirden maksimum faydalanmamızı sağlar.
Demir emiliminde özellikle bitkisel kaynaklı besinlerde bulunan demirin emilimde C vitamini çok önemlidir.Bu vitamin besinlerdeki demirin emilimini arttırıyor.Portakal, mandalina, kivi, domates, maydanoz, brokoli gibi besinler C vitamini kaynaklarına iyi birer örnektir.Demir kaynağı besinlerle yenilen salata, ayran veya kolalı içecekler yerine tüketilen taze sıkılmış meyve suları daha çok demir emilimi sağlayacaklardır.