Baharatlar sağlık faydaları bilindikçe görsel medyada veya sosyal medyada paylaşıldıkça daha çok kullanılır hale geldi. Bizim mutfak kültürümüzde uzak doğu kadar çok olmasa da hatırı sayılır bir baharat kullanımı bulunmaktadır. Geleneksel baharatlarımıza son yıllarda dünya mutfağında kullanılan baharatlarda eklenerek yelpaze giderek genişledi. Her baharatın vücut için faydaları vardır. Bir tanesi şekere iyi geliyor, bazıları soğuk algınlığına. Düzenli baharat kullanımının ömrü uzattığı biliniyor. Özellikle kalp hastalıklarının, solunum yolu hastalıklarının ve kanser hastalığının baharatlı gıdalar tüketen kişilerde daha az olduğu ortaya konmuştur. Sağlık faydasını en çok duyduğumuz baharatlar, tarçın, zencefil, acı biber, zerdeçal ve çörekotudur.
Tarçın:
Kan şekerini ve kan kolesterolünü düşürücü etkisi vardır. Vücutta insülin kullanımını artırır. Sindirim sistemine etkilidir. Midede koruyucu ve ishal önleyici etkisi vardır.
Acı biber:
Acı biberin ana bileşeni olan kapsaisinin antioksidan ve iltihap önleyici özelliği bulunmaktadır.
Zencefil:
Zencefil soğuk algınlığı ve gribin tedavisinde kullanılmaktadır. Öksürüğün geçmesine yardımcı olmaktadır.
Zerdeçal:
Antioksidan ve iltihap önleyici özelliği vardır. Karabiber ve yağ emilimini artırmaktadır.
Çörekotu:
Yüksek tansiyon, astım ve bazı kanser türlerinde olumlu etkileri vardır.
Baharatların sağlık faydalarının yanında alerjik etkileri olabilir. Ayrıca bazı sindirim sistemi hastalıklarında da dikkatli kullanılmaları gerekir.
Baharatların sağlık için faydalı olması için hijyenik ortamlarda toplanıp, kurutulup paketlenmesi gerekir. Bence ilk yapılması gereken baharatların satın alınmasında dikkatli davranmak olmalıdır. Paketlenmiş hazır besinlerin sağlıklı olmadığı ve uzak durulması yönünde uyarılarımız hep oluyor ve birçoğumuzda doğal olsun diye çarşı pazardan veya aktardan baharatlarımızı alabiliyoruz. Açıkta satılan besinler içinde en riskli gruplardan bir tanesi baharatlardır. Toprak, kirli hava ve zararlı mikroorganizmaları içinde bulundurabilir. Sıcak ve nemli ortamlarda satılan, yeteri kadar kurutulmadan paketlenen baharatlarda aflatosin maddesine sık rastlanmaktadır. Aflatoksinler kansere, karaciğer bozukluklarına ve beyin tümörlerine neden olan küf kaynaklı maddelerdir. Özellikle farklı yerlerden elde edilip karıştırılarak satılan baharatlarda alfatoksin oranı daha fazla bulunmamaktadır. Ayrıca kırmız bibere kiremit tozu katma, karabibere siyahlaştırmak için boya kullanmak ülkemizde tespit edilen hilelerdir. Baharatları satın alırken ambalajlanmış, bakanlık onayı, üretim ve son kullanma tarihi olan, marketlerde uygun koşullarda saklananları tercih ediniz.
Baharatların türleri ve nerede saklandıkları raf ömürlerini belirler. Baharatlar uzun süre saklandıklarında renk, tat ve aromalarında değişiklik olur. Çok fazla kullanmadığımız için az miktarda satın alarak çabuk tüketmeli ve evde de uzun süre saklamamalıyız.
Baharatlar aroma ve renklerini korumak için serin, karanlık ve kuru yerlerde saklanmalıdır.
Sıcaklık, nem ve havadan uzak tutulmalıdır. Hava almasını engellemek için cam kavanozlarda saklanmalı ve kapaklarının iyi kapandığından emin olunmalıdır. Fırın, ocak, bulaşık makinesi ve buzdolabına yakın yerlerde saklanmamalıdır. Bu bölgelerde yükselen ısı veya buhar baharatlara geçerek aroma kayıplarına ya da baharatların topaklanmasına sebep olur.
Kırmızı pul biber, kırmızı acı biber, kırmızı tatlı biber gibi kırmızı renkli baharatlar renk ve aroma kaybının önlenmesi için buzdolabında saklanmalıdır. Buzdolabında saklamak sıcak ayaz aylarda böceklenmeyi ve küflenmeyi de önleyecektir. Buzdolabında saklarken nemin baharatlar içine girmemesine özen gösterilmelidir. Ayrıca haşşaş, susam, keten tohumu gibi yağ içeriği zengin baharatların acılaşmasını engellemek için buzdolabında saklanmaları daha doğru olacaktır.
Baharatların hangi koşulda olursa olsun 1 yıldan uzun süre saklanmamasına özen gösterilmelidir.